• DAĞLIK KARABAĞ SORUNUNUN GEÇMİŞİ

    DAĞLIK KARABAĞ SORUNUNUN GEÇMİŞİ
    Ercan EZGİN

    DAĞLIK KARABAĞ SORUNUNUN GEÇMİŞİ

     

    Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki çatışmalar daha doğrusu Ermenistan’ın işgalci tavrındaki ısrarı, Dağlık Karabağ sorununu tekrar gündeme getirdi. Bölgedeki çatışmalar ve sorunlar nasıl başladı, geçmişten bugüne Dağlık Karabağ sorunu nasıl bu hale geldi hep beraber bir bakalım.

    Sovyetler Birliği’nin dağılmasından hemen sonra Ermenistan, Dağlık Karabağ’ı topraklarına katmak için harekete geçti. Sovyetlerin dağılmasının ardından Ermenilerin Karabağ’da hak iddia etme sorunu başladı. Aynı dönemde, Dağlık Karabağ Ermenilerinin ayrılma girişimleri de yoğunlaştı. Karabağ’daki Azeri Türk nüfusu, zorunlu göçler nedeniyle yüzde 20’lere kadar düşmüştü. Aralık 1991’de yapılan ve bölgede kalan Azerbaycan Türklerinin boykot ettikleri referandumda Ermeniler, Azerbaycan’dan ayrılmak için oy kullandılar. Referandumun ardından Dağlık Karabağ’ın bağımsızlığı ilan edildi. Ancak bu girişim, uluslararası toplumda karşılık bulmadı.

    Ermenilerin nihai hedefi ise yüksek bir tepe üzerine kurulu olan Hocalı kasabasıydı. Kasaba, Karabağ’ın çok önemli yerlerini birbirine bağlıyor, askeri ve lojistik açısından büyük önem taşıyordu. Savaşın, tarihe geçen en kanlı günleri bu kasabada yaşandı. Ermeniler, 1991’de başlattıkları saldırılarla Azerbaycan topraklarının yüzde 20’sini işgal etti.  Başında Ermenistan eski Cumhurbaşkanı Sarkisyan’ın olduğu Ermeni kuvvetleri, 26 Şubat 1992’de sivillerin bölgeden çıkışına müsaade etmeden kasabaya girdi. 106’sı kadın, 83’ü çocuk olmak üzere 613 Azerbaycan Türkü, Hocalı’da Ermeni milisler tarafından acımasızca, dünyanın gözleri önünde katledildi. 1 milyona yakın Azerbaycanlı yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda kaldı. Dağlık Karabağ’daki çatışmalar, 1992’de sıcak savaşa dönüştü. Rusya’nın arabuluculuğuyla hazırlanan ateşkes anlaşmasıyla, savaş 1994’te son buldu. Dağlık Karabağlı Ermeniler, savaş sonunda bölgenin tümünün kontrolünü ele geçirdikleri gibi, komşu yedi bölgeyi de işgal etti. Savaşta 30 bin kişi hayatını kaybetti.

    Dağlık Karabağ’da yaşayan Azerbaycan Türkleri, mülteci durumuna düştüler. İki ülke barış anlaşması imzalamadığı için halen de savaş halinde. Dağlık Karabağ, o günden bu yana Ermenistan işgali altında. Dağlık Karabağ, Güney Kafkasya’da 4400 Km2’lik bir alanı kapsıyor. Azerbaycan sınırları içerisinde, Ermenistan işgali altında olan bir bölge. Dağlık ve ormanlık bir coğrafi yapıya sahip. Bölge yer altı kaynakları ve doğalgaz boru hattından dolayı stratejik öneme sahip. İşgal edilen yerleşim bölgelerinde ise sadece Ermenistan askerleri bulunuyor. Sorun zaman içerisinde uluslararası boyut kazansa da aralıklarla devam eden müzakerelere rağmen sonuç alınabilmiş değil. 26 yıl önceki ateşkes sadece kâğıt üzerinde kaldı. Dağlık Karabağ sorununa barışçıl çözüm bulunmasını teşvik amacıyla 24 Mart 1992’de Avrupa Güvenlik Konseyi, Minsk grubunu oluşturdu. Grubun eş başkanlıklarını Rusya, Fransa ve ABD üstlendi. Ancak grup bugüne kadar hiçbir sonuç almadı.

    Rusya, bir yandan çözüm grubunun eş başkanlığını yürütürken diğer taraftan da belirsizlik yaratarak iki tarafı da elinde tutma politikası güttü. Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan, 2010-2018 arasında Rusya’nın Ermenistan’a 50 bin tondan fazla silah gönderdiğini açıkladı. Türkiye de uluslararası hukuk kuralları ve ilgili BMGK kararları gereği Azerbaycan’ın tutumuna hep destek verdi. Azerbaycan topraklarının işgali sona ermedikçe, Ermenistan ile diplomatik ilişki kurulmayacağını sık sık dile getirdi. BMGK, Ermenistan işgali altındaki bölgeleri derhal boşaltmasını içeren dört karar kabul etti. Ancak Ermenistan yönetimi bu kararlara da uymadı. Azerbaycan, haklı olarak barış sürecinin başlaması için Ermeni askerlerinin işgal ettikleri bölgelerden çekilme şartını haklı olarak öne sürüyor. Ancak Ermenistan, bu bölgenin Azerbaycan’dan ayrılarak bağımsız olmasını istiyor. İşte büyük kıyamet de bundan kopuyor.

    Yazarın Diğer Köşe Yazıları
    • Haber Ara

    • Gazete Manşetleri

  • Son Eklenen