• S&P, Fitch, Moody’s ne kadar güvenilir? (3)

    S&P, Fitch, Moody’s ne kadar güvenilir? (3)
    Engin ÖZTÜRK

    Uluslararası kredi derecelendirme ve tanımı

     

    Derecelendirme, bir kuruluşun veya bir bireyin finansal yükümlülüklerini zamanında yerine getirip getirmeyeceğini tahmin etmek üzere kullanılan, firmanın veya bireyin geçmiş ve bugünkü nitel ve nicel verilerine dayanarak yapılan bir sınıflandırma sistemidir (Yazıcı, 2009:2)

    Kredi derecelendirme kavramı, açılacak kredilerin, zamanında ve tam olarak geri ödenmesi ihtimali hususunda uluslararası sermaye piyasalarındaki kriterlere uygun ve objektif bir ölçü sağlamak amacıyla, borçlunun ihraç ettiği menkul kıymetlere yatırım yapılması halinde, yatırımcının bundan dolayı yükleneceği riskin belirlenmesidir (Karagöz, 1990’dan, Karagöl ve Mıhçıokur, 2012:8).

    En genel tanımıyla derecelendirme, bir kuruluş veya ülkenin anapara ve faiz yükümlülüklerini zamanında ve tam olarak ödeyebilme kabiliyetinin ve istekliliğinin değerlendirilmesi ve notlandırılması işlemidir. (http://www.tcmb.gov.tr).

     

    S&P derecelendirmeyi şu şekilde tanımlamaktadır: “Derecelendirme, borçlunun belirli bir finansal yükümlülükten ya da finansal programdan kaynaklanan kredibilitesine ilişkin fikirdir (Yardımcıoğlu ve Boran, s. 113). Derecelendirme işlemi ile amaçlanan, borçlunun, anapara ve faiz yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesini bir takım istatistiksel ve karşılaştırmalı analizlerle ölçülerek, borçlunun kredibilitesinin tarafsız bir yargı ile ifade edilebilmesidir (Kılıç, 1989’dan, Karagöl ve Mıhçıokur, 2012:8-9).

     

    Derecelendirmenin iki farklı tipi bulunmaktadır; bunlardan birincisi Dışsal Derecelendirmedir ki, derecelendirme kuruluşları tarafından, göreceli olarak büyük ölçekli firmaların sermaye piyasalarından borçlanabilmesini temin etmek amacı ile yapılan gösterge niteliğindeki kredi notunu ifade eder. İçsel derecelendirme ise, bankaların borç talep edenlere kendi içsel değerlendirme kriterleri uyarınca verdikleri kredi notlarını ifade eder (Yazıcı, 2009:3).

     

    Derecelendirme analizleri güvenilir ve istikrar içinde gelişen mali piyasaların oluşumu, değerlendirmelerin geniş bir yatırımcı kitlesine yayılması yoluyla ekonominin dış kaynak temini ve piyasaların uluslararası piyasalarla bütünleşmesi, ekonomideki genel risk düzeyinin sınırlandırılması, finansal işlemlerin etkinliğinin artması ve büyümenin finansmanının etkin bir şekilde sağlanması, yatırım kararlarını daha güvenilir bir temele dayandırarak menkul kıymetlerin fiyatlarının daha istikrarlı olmasına katkıda bulunması açılarından oldukça önemlidir (http://www.tcmb.gov.tr).

     

    Ancak tüm bu faydalar etkin çalışan, düzenlenen ve denetlenen piyasalarda geçerli olabilmektedir. Süregelen uygulamada bütün derecelendirme çalışmaları ihraççı, yayınlayıcı kişi veya kuruluş tarafından bedeli ödenmek üzere yaptırıldığından, kamuya açık ve herkesin erişebileceği şekilde yayınlanmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Kredi derecelendirme kuruluşları hizmet verdikleri kuruluş ve hükümetlerden hizmetleri karşılığında bir ücret almaktadır. Türev ürünlerin gelişmesi ile birlikte artan iş hacimlerine paralel derecelendirme kuruluşlarının gelirleri de hızlı bir şekilde artış göstermiştir. Ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlemelerin yetersiz kalması, tarafsızlıklarını kaybettikleri ve derecelendirme kriter ve notlarında fazla iyimser veya kötümser davrandıkları şeklinde özellikle son dönemde ciddi şekilde eleştiriye uğramalarına neden olmuştur (Yazıcı, 2009:3-4). Kredi derecelendirme kuruluşlarına duyulan güveni azaltan bu durum, söz konusu kuruluşların yeniden düzenlenmesi ve şeffaflıklarının artırılması gerekliliğini gündeme getirmiştir (Karagöl ve Mıhçıokur, 2012:9).

     

    Yazarın Diğer Köşe Yazıları
    • Haber Ara

    • Gazete Manşetleri

  • Son Eklenen